Với nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội 8,0–8,9 triệu tỷ đồng giai đoạn 2026–2030 và 17,1–19,0 triệu tỷ giai đoạn 2031–2035, TP.HCM không thể tự mình gánh vác các siêu dự án hạ tầng. Câu trả lời nằm ở một biến thể hợp tác công – tư được thiết kế riêng cho hạ tầng khổng lồ: Hybrid PPP.
PPP truyền thống và giới hạn của nó
PPP (Public–Private Partnership) cổ điển thường giao trọn một dự án cho tư nhân xây dựng và vận hành để thu phí. Nhưng với metro và hạ tầng đô thị quy mô lớn, cách này gặp trở ngại: giải phóng mặt bằng phức tạp, rủi ro pháp lý cao, tư nhân e ngại phần “nặng” nhất – đền bù, GPMB.
Hybrid PPP: chia việc theo thế mạnh
Mô hình lai (Hybrid) phân vai rõ ràng theo năng lực:
- Nhà nước làm phần khó về thể chế: giải phóng mặt bằng và phần hạ tầng thô (kết cấu, nền tuyến).
- Tư nhân làm phần cần hiệu quả vận hành: cơ điện, thiết bị, và khai thác thương mại – vận hành.
Cách chia này tận dụng đúng thế mạnh mỗi bên: Nhà nước có quyền lực thu hồi đất và bảo lãnh pháp lý; tư nhân có vốn, công nghệ và kỷ luật vận hành thương mại.
Vì sao phù hợp với TP.HCM?
- Quy mô vốn vượt sức ngân sách: hạ tầng thiếu hụt tới 69% vốn giai đoạn 2026–2030 – buộc phải kéo vốn tư nhân, FDI, ODA, trái phiếu đô thị.
- Gắn với hệ sinh thái TOD: Hybrid PPP nằm trong bộ 8 công cụ thu hồi giá trị đất, cạnh Rail + Property (R+P) kiểu MTR Hong Kong, đấu giá đất quanh ga, bán FAR… Tư nhân vận hành thương mại phần “Property” trong khi Nhà nước lo phần “Rail”.
- Có cơ sở pháp lý đặc thù: NQ 188/2025/QH15, NQ 260/2025/QH15, NQ 38/2025/NQ-HĐND tạo hành lang cho các mô hình hợp tác linh hoạt.
- Nguồn vốn đa dạng được xác định: NSNN, vốn ngoài nhà nước, FDI, PPP, ODA, trái phiếu đô thị, quỹ đầu tư hạ tầng/chiến lược, khai thác quỹ đất, thu hồi giá trị đất, TOD.
Cơ hội và rủi ro
Cơ hội:
- Doanh nghiệp tư nhân tiếp cận các dự án hạ tầng lớn với rủi ro GPMB được Nhà nước gánh – hấp dẫn hơn PPP truyền thống.
- Mở ra thị trường vận hành – khai thác thương mại metro, ga, khu TOD.
Rủi ro:
- Phân chia rủi ro và lợi nhuận giữa hai bên là bài toán khó; hợp đồng thiếu chặt dễ dẫn tới tranh chấp.
- Phụ thuộc năng lực điều phối liên ngành (đề xuất Ban điều phối TOD, Tổng công ty Đầu tư và Phát triển Metro).
Hàm ý đầu tư
- Doanh nghiệp hạ tầng, cơ điện, vận hành thương mại nên định vị sớm vào chuỗi giá trị Hybrid PPP – đặc biệt phần khai thác khu TOD, thương mại quanh ga.
- Nhà đầu tư tài chính có thể tiếp cận qua trái phiếu đô thị, quỹ đầu tư hạ tầng gắn các dự án này.
- Khuyến cáo: mô hình Hybrid PPP và các thiết chế điều phối hiện thuộc DỰ THẢO/đề xuất chưa phê duyệt chính thức; điều khoản phân chia rủi ro cụ thể sẽ quyết định hiệu quả thực tế. Nhà đầu tư cần thẩm định kỹ từng hợp đồng, không dựa vào định hướng dự thảo để cam kết vốn.
Trong kỷ nguyên siêu dự án, không bên nào thắng một mình. Hybrid PPP là công thức để Nhà nước và tư nhân cùng biến khoảng trống vốn khổng lồ thành hạ tầng thực – và cùng chia sẻ giá trị nó tạo ra.
Dự án TT Genesis là một trong những dự án nằm trên tâm điểm phát triển phía nam của TP.HCM.
